Социјалистичката партија на Македонија има долга политичка и општествена историја што трае од крајот на 19 и целиот 20 век па до денес. Таа ги продолжува политичките слободарски традиции на напредната демократска социјалистичка мисла во Македонија и во светот со веќе потврдените вредности. 

Почнувајќи од нејзините креатори и сподвижници од велешанецот Васил Главинов и од плејадата македонски социјалисти (Гоце Делчев, Јане Сандански, Даме Груев, Ѓорче Петров, Димо Хаџи Димов, Веле Марков, Петар Поп Арсов...) од првата политичка партија во Македонија со митската одредница ВМРО во лицето на Гоцева (а не на врховистичката) и Народната федеративна партија на Сандански, Димитар Влахов и Атанас Митров, преку Народниот антифашистички фронт и Социјалистичкиот сојуз, без исклучок, социјалистичката идеја е трајно вградена во континуитетот  на создавањето и развојот на македонската држава. Чувствувајќи свој долг кон претходниците таа продолжува да ги негува и развива нивните визии, збогатувајќи ги со нови соодветни барања и предизвици на македонскиот народ во овој историски миг и процес за нашето обединување во Европа. 

Со стекнатите историски искуства пред Илинден за време на Илинденското востание 1903 година и Крушевската република, а и потоа македонските социјалисти во континуитет бескомпромисно работат за оживотворување на нејзините револуционерни идеи и традиции за социјална и национална слобода на македонскиот народ и создавање на самостојна македонска држава. 

Веднаш по фашистичката окупација во 1941 година  македонскиот народ започна со подготовките за давање масовен отпор и активна вооружена борба за слобода под паролата „Сите на фронтот - сите за фронтот". Со тоа започна формирањето на Народно ослободителниот фронт како масовна организација во која учествуваше населението на Македонија. Младите зедоа активно учество во партизанските единици, а другите во снабдувањето со храна, облека и други потреби за борбата. Со широка народно-ослободителна платформа беа опфатени широките народни маси, оние кои беа подготвени да се борат против окупаторите за нови општествени односи, за еднакви права на граѓаните без оглед на националната определба. 

По завршувањето на НОВ на 26 ноември 1944 година беше одржана првата Земска конференција на која беа избрани нејзините органи и поставени нејзините организациони облици, а за прв претседател беше избран Димитар Влахов. На конференцијата присуствуваа и делегати од Пиринскиот и од Егејскиот дел на Македонија. Со овој чин Народноослободителниот фронт се трансформира во масовна политичка организација под име „Народен фронт". Со тоа покрај задачите потребни за нормален живот на населението започна обновата и изградбата на земјата како чистење на урнатини, изградба на улици и патишта, водоводи, изградба на културни домови итн. Народниот фронт ја добива и улогата да ги организира првите слободни демократски избори. Со тоа започнува процесот на ставање на темелите на македонската држава во рамките на југословенската заедница. Оценувајќи ја работата на единствениот Национално-ослободителен фронт на Земската конференција е оценето дека тој во тие услови бил највисоката форма на единството на македонскиот народ. 

На 2 август 1946 е одржан првиот Конгрес на Народниот фронт на Македонија на кој беа определени идните задачи на фронтот во обновата и во изградбата на земјата. 

Во почетокот на 1953 година беше донесен уставен закон со кој беше направена промена на Уставот на Македонија, а со тоа и името Народно-ослободителен фронт се менува во Социјалистички сојуз на работниот народ на Македонија. Со новите уставни промени Социјалистичкиот сојуз добива значајни политички функции и тоа: учество во креирањето на политичкиот и стопанскиот живот на државата, организирање јавни расправи за одделни стратешки прашања, закони, организирање референдуми, организирање избори за народни пратеници, за народни одбори, одбори на месни заедници и сл. Посебна улога има во организирањето на животот на граѓаните во разни општествени организацииЧ  културни, спортски, здравствени, образовни и други слични организации и во создавање услови за нивно успешно работење.

Во подоцнежните делумни промени на Уставот на Југославија, односно на Македонија, кога е воведен системот на самоопределување, Социјалистичкиот сојуз добива и нова значајна политичка функција со додавање кон името фронт на организирани политички сили, во кои рамноправно се здружуваат сите општествено-политички организации, како негови делови со заедничка цел - изградба на социјалистичкото самоуправно општество. Со таа политичка улога започнува еден нов значаен демократски процес на меѓусебно координирање и договарање на сите општествено-политички организации за значајните општествени и економски прашања. Во тоа договарање и заземање на ставови учествуваа највисоките раководители на Сојузот на комунистите, Сојузот на синдикатите, Сојузот на борците, Сојузот на младината, Стопанската комора, Собранието, Претседателството на Републиката и Владата на Р.Македонија. Ставовите и заклучоците од тие координативни состаноци се презентираат на државните органи, најчесто на Собранието на Република Македонија, каде се носеа одлуките. Слична пракса беше воведувана и на локално ниво. Меѓу другото, во ССРНМ, општесвено-политичките организации ја остваруваа својата со Уставот дадена функција за избор на заеднички претставници во органите на власта.

Личности кои раководеле со народно-ослободителниот фронт, односно Социјалистичкиот сојуз, од ослободувањето на нашата земја, до промените во системот беа истакнати македонски револуционери и борци во НОБ:

1. Густав Влахов
2. Лазар Колишевски
3. Страхил Гигов
4. Љупчо Арсов
5. Бошко Станковски
6. Азем Зулфикари
7. Васка Дуганова
8. Урош Андреевски
9. Крсте Марковски
10. Бурхан Адеми
11. Александар Донев
12. Гога Николовски
13. Методи Петровски

Со промена на системот и воведувањето на политичкиот плурализам, односно повеќепартискиот систем, Социјалистичкиот сојуз на работниот народ на Македонја се трансформира во партија под име Социјалистичка партија на Македонија. Во новите услови партијата продолжи да учествува во политичкиот живот на нашата држава, да учествува на сите парламентални и локални избори, со избрани пратеници во собраниски состави и со советници во локалните совети.

На 13 јули 1990 година, Републичката конференција на ССРНМ носи одлука за трансформација од ССРНМ во Социјалистичка партија на Македонија, партија со демократска социјалистичка ориентација. За нејзин прв претседател е избран Киро Поповски. На 14 септември 1990 година, СПМ е запишана во регистарот на градскиот секретаријат за внатрешни работи, како Социјалистички сојуз на Македонија - Социјалистичка партија на Македонија.

Киро Поповски

Киро Поповски е прв претседател и основноположник на СПМ, роден 1942 година, дипломиран правник и истакнат политичар во поновата историја на Македонија.

На првиот конгрес одржан во јуни 1991 година избришани се зборовите Социјалистички сојуз на Македонија, а останува само името Социјалистичка партија на Македонија. На Конгресот беа усвоени политичката Програма и Статутот на Партијата.

Органи на партијата

Највисокиот орган на Партијата е Конгресот кој се одржува на секои 4 години (до 2014 година се одржани шест редовни конгреси и еден вонреден). Помеѓу два Конгреси највисок орган е Републичкиот одбор, потоа Извршниот одбор, Надзорниот одбор и Претседателството.

Со Партијата раководи претседателот, тројца потпретседатели, генерален секретар и извршни секретари.

1. На 28 септември 1990 година одржано е Основачко собрание на Социјалистички сојуз - Социјалистичка партија на Македонија. На Основачкото собрание присуствуваа 360 делегати.
2. Првиот конгрес на СПМ е одржан на 8 јуни 1991 година.

• За прв претседател е избран Киро Поповски.
• За потпретседатели се избрани д-р Стојмен Михајловски и д-р Јован Лазарев.
• За секретар е избран Мирко Трипуноски.

1. Вториот конгрес на СПМ е одржан на 1 јули 1995 година.

• За претседател повторно е избран Киро Поповски.
• За потпретседатели се избрани д-р Љубе Трпески и Благоја Филиповски.
• За секретар е избран Мирко Трипуноски.

1. Третиот (вонреден) конгрес на СПМ е одржан на 25 мај 1996 година.

• За претседател е избран Љубисав Иванов - Ѕинго.

Љубисав Иванов - Ѕинго е втор претседател на СПМ, роден 1936 година, дипломиран рударски инженер и истакнат политичар и стопанственик

1. Четвртиот конгрес на СПМ е одржан на 25 март 2000 година

• За претседател е избран Љубисав Иванов - Ѕинго.
• За потпретседатели се избрани д-р Сашо Василевски, Бранко Петковски, Милан Христовски, д-р Петар Илиевски и проф.д-р Тодор Каламатиев.
• За генерален секретар е избран д-р Јован Лазарев.

1. Петтиот конгрес на СПМ е одржан на 25 октомври 2003 година

• За претседател е избран Љубисав Иванов - Ѕинго.
• За потпретседател е избран Зоран Витанов.
• За генерален секретар е избран д-р Јован Лазарев.

1. Шестиот конгрес на СПМ е одржан на 27 декември 2007 година

• За претседател е избран Љубисав Иванов - Ѕинго.
• За потпретседатели се избрани Михаил Цветков, д-р Јован Лазарев и Ацо Спасеноски.
• За генерален секретар е избран Љупчо Димовски.
• За извршен секретар е избрана Владанка Авировиќ.

1. Седмиот конгрес на СПМ е одржан на 29 декември 2012 година

• За претседател е избран Љубисав Иванов - Ѕинго.
• За потпретседатели се избрани проф.д-р Јован Лазарев, Михаил Цветков и Сашко Николоски.
• За генерален секретар е избран Љупчо Димовски.
• За извршни секретари се избрани Владанка Авировиќ и Малиша Станковиќ.

1. Осмиот конгрес на СПМ е одржан на 27 мај 2017 година

• За претседател е избран Љубисав Иванов - Ѕинго.
• За потпретседатели се избрани проф.д-р Јован Лазарев, Михаил Цветков и Сашко Николоски.
• За генерален секретар е избран Љупчо Димовски.
• За извршни секретари се избрани Владанка Авировиќ и Малиша Станковиќ.

1. Деветтиот конгрес на СПМ е одржан на 16 јануари 2021 година

• За претседател е избран Љупчо Димовски.

Љупчо Димовски е трет претседател на СПМ, роден на 09.04.1959 година во Велес, дипломиран економист, истакнат политичар

• За потпретседатели се избрани Васе Анакиев, Јован Пејковски и Никола Коњановски.
• За генерален секретар е избран Малиша Станковиќ.
• За извршни секретари се избрани Иван Митровски и Жарко Милошевски.

Во рамките на СПМ постојат и дејствуваат организации на млади социјалисти и Форумот на жените, со свои посебни органи. Исто така скоро за сите области на политичкото и општественото делување постојат комисии кои расправаат за одделни законски проекти и актуелни општествени прашања.

Партијата има 80 општински организации на локално ниво со разграноци по месните заедници. Нивната организациона поставеност и структура е приближно иста како и на Републичко ниво.

Учество во изборните процеси

Социјалистичката партија на Македонија почнувајќи од првите парламентарни избори постојано учествува во изборните процеси и постојано е застапена со три до осум пратеници во Парламентот.

Во актуелниот Парламент е застапена со 3 пратеници, а во Коалиција со повеќе политички партии и во актуелната Влада на Република Македонија е застапена со министер, заменик министер и други раководни места.

СПМ учествува на сите локални избори за градоначалници и советници и постојано има од 3 до 5 градоначалници од вкупно 120 општини во државата и во сите нив со советници во локалните општински совети.

СПМ покрај политичка платформа и политичка програма, за сите парламентарни и локални избори настапува со посебна изборна програма.

Социјалистичката партија на Македонија во современото македонско плурално општество дејствува скоро две децении, со што го збогатува европското семејство на лево ориентирани партии. До сега има воспоставено и соработува со повоеќе од дваесет социјалистички и други левоориентирани партии во регионот и пошироко во Европа. Претставници на СПМ учествувале на нивни конгреси, повеќе собири, трибини и други облици на активност на социјалистичките и други левоориентирани партии. СПМ и самата беше организатор на меѓународни научни дебати и соорганизатор на слични дебати со социјалистички партии од регионот.

Парламентарни избори

1. На првите парламентарни избори во Република Македонија СПМ освои 5 пратенички места и тоа: Киро Поповски, Љубисав Иванов - Ѕинго, Божо Рајчевски, Бранко Арсовски, Иван Иванов и Фаик Абди. Во коалиција со СДСМ, СПМ учествуваше во владата со потпретседател на владата д-р Љубе Трпески и министер за здравство Илија Филипче.
2. На вторите парламентарни избори СПМ освои 8 пратенички места  и тоа: Киро Поповски, проф.д-р Јован Лазарев, Мирко Трипуноски, Благоја Филиповски, Мирко Пецов, Бранко Арсовски, Љубисав Иванов - Ѕинго и д-р Мирко Лазаревски (избран како независен пратеник кој потоа и пристапи на пратеничката група на СПМ). Во коалиција со СДСМ СПМ учествуваше во владата со потпретседател на владата Златка Поповска, министер без ресор Владо Наумовски, министер за здравство Петар Илиевски и заменик министер за внатрешни работи Илија Гајтановски.
3. На третите парламентарни избори во 1998 година СПМ освои само еден пратеник и тоа Љубисав Иванов - Ѕинго. Во 2001 година по конфликтот во Македонија, СПМ учествуваше во широката коалиција со еден заменик министер за економија Зоран Витанов.
4. На четвртите парламентарни избори во 2002 година СПМ освои само еден пратеник и тоа Љубисав Иванов - Ѕинго.
5. На петтите парламентарни избори во 2006 година СПМ на заедничка листа со ВМРО-ДПМНЕ  се избори за тројца пратеници и тоа Љубисав Иванов - Ѕинго, Владанка Авировиќ и Зоран Витанов. Во Владата на Р.Македонија СПМ беше застапена со еден министер за земјоделие Ацо Спасеноски и со заменик министер за образование проф.д-р Јован Лазарев.
6. На вонредните парламентарни избори во 2008 година СПМ на заедничка листа со ВМРО-ДПМНЕ имаше тројца пратеници и тоа Љубисав Иванов - Ѕинго, Владанка Авировиќ и проф.д-р Јован Лазарев. Во Владата на Р.Македонија СПМ беше застапена со еден министер за земјоделие Ацо Спасеноски и со заменик министер за транспорт и врски Љупчо Димовски. Поради именување на Ацо Спасеноски за амбасадор на РМ во Украина, за министер за земјоделие е избран Љупчо Димовски, а за заменик министер за транспорт и врски Горан Михајловски.
7. На вонредните парламентарни избори во 2011 година СПМ на заедничка листа во ВМРО-ДПМНЕ освои три пратенички места и тоа Љубисав Иванов - Ѕинго, Владанка Авировиќ и Малиша Станковиќ. Во Владата на Р.Македонија СПМ е застапена со еден министер за земјоделие Љупчо Димовски и со заменик министер за здравство Јовица Андовски.
8. На парламентарните избори во 2014 година СПМ на заедничката листа со ВМРО-ДПМНЕ освои три пратенички места и тоа: Љупчо Димовски, Владанка Авировиќ и Стојан Миланов. Во Владата на Р.Македонија СПМ е застапена со еден министер за земјоделие Михаил Цветков и со заменик министер за здравство Јовица Андовски.
9. На парламентарните избори во 2016 година СПМ на заедничка листа со ВМРО-ДПМНЕ имаше тројца пратеници и тоа: Љупчо Димовски, Владанка Авировиќ и Стојан Миланов.
10. На парламентарните избори во 2020 година СПМ на заедничка листа со ВМРО-ДПМНЕ имаше двајца пратеници и тоа Љупчо Димовски и Стојан Миланов.